Georges Bataille
Georges Bataille, pseud. Lord Auch, Pierre Angélique, Louis Trente (ur. 10 września 1897 w Billon, Puy-de-Dôme, zm. 8 lipca 1962 w Paryżu) - pisarz i filozof francuski, autor koncepcji "literatury transgresji".
Dzieciństwo spędził w Reims - był wówczas świadkiem kilku prób samobójczych matki (wszystkie nieudane). Kochał ojca, sparaliżowanego i ociemniałego w konsekwencji choroby syfilisowej (zm. w 1915 roku). W latach 1916-1917 służył w wojsku, został jednak zwolniony na skutek zachorowania na gruźlicę. Choroby nękały go przez całe życie, a wraz z nimi także ataki depresji.
Mimo że nie odebrał wychowania religijnego, tuż przed I wojną światową Bataille przeżył nawrócenie religijne i w 1917 roku wstąpił do katolickiego seminarium duchownego w Saint-Fleur - miał zamiar zostać księdzem. W 1918 roku opublikował ulotkę pt. Notre-Dame de Rheims - była to jego pierwsza publikacja opiewająca chwałę zburzonej bombami katedry. Jakiś czas spędził w klasztorze benedyktynów w Quarr (wyspa Wight). Ostatecznie jednak stracił wiarę i wystąpił z seminarium.
W latach 1918-1922 studiował w paryskiej École des Chartres - naukę ukończył napisaniem pracy poświęconej poezji XIII wieku. W 1922 roku otrzymał stanowisko w madryckiej Wyższej Szkole Badań Iberystycznych. W roku 1920 Bataille przystąpił do ruchu surrealistycznego, choć sam uważał się za "wewnętrznego wroga" surrealizmu. Został oficjalnie wyklęty przez André Bretona, który oskarżył go o działanie na rzecz rozbicia ruchu (w 1930 roku Bataille napisał wymierzony przeciwko niemu pamflet pt. Un cadavre).
Bataille założył i wydawał wiele czasopism, publikując teksty na temat socjologii, religii i literatury. Na lata dwudzieste XX wieku przypada okres zainteresowania się Bataille'a psychoanalizą. Bataille jako pierwszy publikował prace Rolanda Barthesa, Michela Foucault i Jacques'a Derridy. Był wydawcą serii Documents (1929-1931). W 1934 roku poznał Pierre'a Klossowskiego,dzieląc z nim zainteresowania psychoanalizą i estetyką. W 1935 roku razem z André Bretonem powołał do życia antyfaszystowską grupę Contre-Attaque. Pragnąc badać przejawy sacrum w życiu społecznym, w 1939 roku razem z Michelem Leiris, Rogerem Caillois i Julesem Monnerotem powołał do życia Collège de Sociologie, ściśle związane ze stowarzyszeniem sekretnym (skupiającym zafascynowanych obrzędem ofiary z człowieka) publikującym periodyk Acéphale - "czasopismo o inspiracjach nietzscheańskich".
W latach 1922-1944 Bataille pracował jako bibliotekarz w paryskiej Bibliothèque Nationale. To właśnie na lata wojenne przypadają prace nad - zrodzoną z "mistycyzmu ateistycznego" - Summą ateologiczną (Somme athéologique). Jako znany bywalec agencji towarzyskich oraz kronikarz paryskiego życia nocnego musiał się jednak pożegnać ze stanowiskiem - zrezygnował w 1944 roku z powodu zapadnięcia na gruźlicę; dwa lata później przeprowadził się do Vézelay.
W latach okupacji nieustannie podróżował pomiędzy Paryżem i prowincjonalnymi miasteczkami francuskimi - to właśnie podczas tych podróży stworzył większość swych najbardziej znanych dzieł. W 1946 roku założył czasopismo Critique. Ponieważ w związku z utratą pracy został pozbawiony środków do życia, w 1947 roku przyjął stanowisko wykładowcy w Collegè Philosophique, podjął też pracę redaktora w paryskim wydawnictwie Editions de Minuit. W latach 1949-1951 pracował jako bibliotekarz w Carpentras (Prowansja), od 1951 roku w Orleanie. W 1961 roku Pablo Picasso, Max Ernst i Joan Miró urządzili aukcję swych obrazów, przeznaczając zyski na rzecz Bataille'a.
Bataille był dwa razy żonaty: jego pierwszą żoną była aktorka Silvia Maklès (rozwiedli sie w 1934 roku), znana z filmów Renoira i Carné (później Silvia poślubiła francuskiego psychoanalityka Jacques'a Lacana); w 1946 roku poślubił Dianę de Beauharnais.
[edytuj] Dzieła
- Histoire de l'œil, 1928 (pod pseudonimem Lord Auch). Historia oka, przełożył Tadeusz Komendant, [w:] G. Bataille, Historia oka i inne historie, Oficyna Literacka, Kraków 1991.
- Madame Edwarda, 1937 (pod pseudonimem Pierre Angélique).
- L'Expérience intérieure, 1943. Doświadczenie wewnętrzne, przełożył Oskar Hedemann, Wydawnictwo KR, Warszawa 1998.
- Le Coupable, 1943.
- La Part maudite, 1949. Część przeklęta, przełożył Krzysztof Jarosz, Wydawnictwo KR, Warszawa 2002.
- Le bleu du ciel (wyd. 1957, napisana w 1935). Błękit nieba, przełożył Tadeusz Komendant, [w:] G. Bataille, Historia oka i inne historie, Oficyna Literacka, Kraków 1991.
- L'érotisme (Erotyzm), 1957.
- La Littérature et le Mal(1957). Literatura a zło, przełożyła Maria Wodzyńska-Walicka, przedmowa Zbigniewa Bieńkowskiego, Oficyna Literacka, Kraków 1992.
- Les Larmes d'Éros.
- L'impossible, 1962 (1 wydanie w 1947 jako La haine de la poésie).
- Ma mère (Moja matka), 1966 (niedokończona).
[edytuj] Bibliografia
- Hill Lesley, Bataile, Klossowski, Blanchot: Writing At The Limit (Oxford University Press, 2001).
- Hollier Denis, Against Architecture: The Writings of Georges Bataille (MIT Press, 1992).
- Hussey Andrew, Inner Scar: The Mysicism of Georges Bataille (Amsterdam: Rudopi, 2000).
- Mattheus Bernd , Georges Bataille. Eine Thanatographie (3 vol.), Matthes & Seitz Verlag, München 1984-1995.
- Land Nick, The Thirst for Annihilation: Georges Bataille and Virulent Nihilism (an essay on atheistic religion) (London: Routledge, 1992).
- Jean-Luc Nancy, The Inoperative Community (Minneapolis & Oxford: University of Minnesota Press, 1991).
- Noys Benjamin, Georges Bataille: a critical introduction (London: Pluto, 2000).
- Richardson Michael, Georges Bataille (London: Routledge, 1994).
- Philippe Sollers, Writing and the Experience of Limits (Columbia University Press, 1982).
- Michel Surya, Georges Bataille, la mort à l'œuvre, Séguier/Gallimard, Paris, 1987/1992.