Gdańsk
Gdańsk, (kaszb. Gduńsk, niem. Danzig, łac. Gedanum, Dantiscum, jid. דאַנץ – danc) – miasto w Polsce nad Morzem Bałtyckim, stolica województwa pomorskiego oraz archidiecezji gdańskiej. Gdańsk jest również miastem królewskim i hanzeatyckim, swego czasu najludniejszym i najbogatszym w Rzeczypospolitej. Pierwsza wzmianka o Gdańsku pochodzi z 997 roku i tę datę często przyjmuje się umownie jako początek dziejów miasta.
Obecnie jest jednym z największych polskich miast (szóste pod względem liczby ludności, 456 658 mieszkańców, i siódme pod względem powierzchni, 262 km²).[1]
Gdańsk jest położony u ujścia Motławy do Wisły nad Zatoką Gdańską; wraz z Gdynią i Sopotem tworzy Trójmiasto; szerzej wraz z Pruszczem Gdańskim, Redą, Rumią i Wejherowem jest elementem aglomeracji gdańskiej. Ważne centrum kulturalne i naukowe oraz węzeł komunikacyjny Polski.
Spis treści |
[edytuj] Środowisko naturalne
Miasto jest położone nad Zatoką Gdańską, u ujścia Motławy do Wisły. Gdańsk leży na Żuławach Wiślanych, nadbrzeżna jego cześć na Mierzei Wiślanej, a zachodnie jego krańce na Pobrzeżu Kaszubskim i Pojezierzu Kaszubskim. Położenie Gdańska w obrębie czterech odmiennych jednostek fizyczno-geograficznych powoduje duże zróżnicowanie przestrzenne warunków środowiska przyrodniczego na jego terenie[2]. Na ukształtowanie terenu, układ hydrograficzny i parametry klimatyczne wpływa ponadto położenie miasta w strefie nadmorskiej charakteryzującej się specyficznym oddziaływaniem morza na środowisko przyrodnicze lądu.
Do najważniejszych zasobów przyrodniczych miasta należy duża powierzchnia zieleni. Tereny lasów i zieleni[3] zajmują w Gdańsku łącznie 24% powierzchni całkowitej miasta[2].
[edytuj] Historia
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Historia Gdańska, Kalendarium historii Gdańska, Historia Żydów w Gdańsku.
Badania archeologiczne wskazują na istnienie w tym miejscu osady rzemieślniczo-rybackiej już w VII wieku, a w X wieku – grodu obronnego książąt pomorskich. Z tekstu "Żywot św. Wojciecha" tego wynika, że biskup był w Gdańsku wiosną 997. W 1217 i 1227 miały miejsce wyprawy pomorskie Leszka Białego i ustanowiono zwierzchność Krakowa nad Pomorzem Gdańskim.
Po zwycięskiej wojnie z Pomorzanami Bolesław III Krzywousty przyłączył Pomorze Gdańskie do Polski. Po objęciu rządów na Pomorzu przez Świętopełka, nastąpił okres uniezależnienia się Pomorza Gdańskiego. W 1242 pod Gdańsk dotarł najazd Krzyżaków w wyniku czego książę Świętopełk musiał oddać Krzyżakom jako zakładnika swojego syna Mściwoja.
W 1263 miasto otrzymało prawa miejskie wzorowane na prawie lubeckim.
Po zajęciu miasta w 1271 przez Brandenburczyków, Mściwój II dzięki pomocy Bolesława Pobożnego odzyskał Gdańsk. W 1272 Bolesław Pobożny zdobył miasto szturmem. 15 lutego 1282 w wyniku układu w Kępnie doszło do zwierzchnictwa władcy Wielkopolski nad Pomorzem Gdańskim.
W sierpniu 1308 Brandenburczycy opanowali miasto bez grodu, obronionego przez sędziego Boguszę. Krzyżacy wezwani przez Łokietka do pomocy przy usunięciu Brandenburczyków zajęli już w październiku część grodu i po nadejściu posiłków zaatakowali miasto. 13 listopada 1308, po wycofaniu się Brandenburczyków, Krzyżacy dokonali rzezi mieszkańców.
W 1343 zawarto układ pokojowy z Krzyżakami, w wyniku którego król Kazimierz III Wielki zrzekł się Pomorza Gdańskiego. W tym samym roku prawa miejskie otrzymało Główne Miasto.
31 lipca 1346 wielki mistrz krzyżacki Heinrich IV Dusemer von Arfberg wydał dokument, który zlikwidował resztki działania prawa miejskiego wg wzoru lubeckiego i zastąpił je prawem chełmińskim. W 1361, 1378, 1411 i 1416 wybuchały powstania antykrzyżackie, krwawo tłumione.
W 1410 gdańska rada postanowiła uznać władzę Władysława Jagiełły. Gdańsk uzyskał przywileje m.in. otrzymuje okoliczne osady. Rok później Jagiełło w wyniku traktatu w Toruniu uwolnił Gdańsk od złożonej mu przysięgi. Gdańsk dotknęły represje ze strony Krzyżaków.
14 marca 1440 Gdańsk przystąpił do Związku Pruskiego. Po 146 latach 11 lutego 1454 zakończył się okres panowania Krzyżaków w Gdańsku. 6 marca tego roku król Kazimierz IV Jagiellończyk na wniosek poselstwa Związku Pruskiego, wcielił Gdańsk do Polski, udzielając mu jednocześnie przywileju bicia własnej monety. Gdańsk został zwolniony z prawa nabrzeżnego, a także dopuszczono przedstawicieli ziem pruskich do elekcji króla Polski.
Gdańsk przystąpił do wojny trzynastoletniej w 1455; gdańszczanie złożyli hołd Kazimierzowi Jagiellończykowi, a 25 maja 1457 miasto otrzymało tzw. Wielki Przywilej, zapewniający swobodny przywóz towarów Wisłą z Polski, Litwy i Rusi bez konieczności kontroli oraz inne przywileje, które miały wynagrodzić miastu wkład w wojnę.
Zawarcie w 1466 pokoju toruńskiego zagwarantowało Pomorzu Gdańskiemu oraz Warmii pozostanie przy Polsce.
W 1467 król zlikwidował urząd gubernatora i powołał na wzór Korony tytuł capitaneus Prussiae Generalis. Utworzono województwo pomorskie.
W czasie wojny polsko-krzyżackiej 1519-1521, w dniach 8 – 10 listopada 1520 posiłkujący krzyżaków niemieccy landsknechci ostrzelali Gdańsk z Biskupiej Górki.
W 1525 miał miejsce tumult gdański – wystąpienie luterańskiego pospólstwa i plebsu przeciwko burmistrzowi Eberhardowi Ferberowi, które obaliło stary magistrat. 17 kwietnia 1526 król Zygmunt wkroczył do Gdańska na czele 8 tys. wojska, rozkazał ściąć buntowników i rozszerzył uprawnienia swojego burgrabiego.
Król Zygmunt August specjalnym dekretem tolerancyjnym dla Gdańska z 1557 roku uspakaja nastroje społeczne i kładzie kres walkom religijnym w mieście.
16 grudnia 1577 Stefan Batory potwierdził przywileje miasta i rozszerzając tolerancję religijną na inne wyznania. Gdańsk stał się schronieniem dla obcokrajowców prześladowanych w swoich krajach za przekonania religijne wśród których były osoby wybitne i uzdolnione.
28 listopada 1627 na redzie gdańskiej rozegrała się bitwa morska. 3 maja 1660 zawarcie pokoju w Oliwie zakończyło okres potopu szwedzkiego.
Gdańsk był głównym punktem oporu zwolenników Stanisława Leszczyńskiego w czasie wojny o sukcesję polską. Od lutego do września 1734, był oblegany przez Rosjan i częściowo zniszczony przez ostrzał artyleryjski.
Prusy zajęły w 1772 niektóre majątki Gdańska oraz Nowy Port. 23 stycznia 1793 Prusy dokonały zaboru Gdańska.
26 maja 1807 wojska napoleońskie zdobyły miasto. 9 lipca 1807 na mocy postanowień traktatu w Tylży, utworzono pierwsze Wolne Miasto Gdańsk. Od lutego 1814 Gdańsk ponownie znalazł się pod panowaniem Prus, co zostało potwierdzone na kongresie wiedeńskim w 1815. Do połowy XIX wieku nastąpił ogólny upadek miasta. Po 1850, gdy utworzono połączenia kolejowe z Bydgoszczą, Szczecinem i Berlinem, a następnie z Warszawą - stopniowo sytuacja miasta się poprawiała.
Od 1920 Gdańsk ponownie stał się Wolnym Miastem. Według szacunków w 1923 ludność polska mogła stanowić 15% mieszkańców miasta.
W 1925 na terenie Wolnego Miasta została utworzona Archidiecezja gdańska. W 1933, po dojściu nazistów do władzy i utworzeniu III Rzeszy, rozpoczęły się prowokacje antypolskie oraz prześladowania działaczy i organizacji polskich.
1 września 1939 salwa z okrętu Schleswig-Holstein na Westerplatte rozpoczęła II wojnę światową. W latach II wojny światowej Gdańsk stanowił silny ośrodek polskiej konspiracji.
Pod koniec marca 1945 wojska radzieckie i polskie przystąpiły do szturmu na miasto, które Niemcy zamienili w twierdzę. 30 marca 1945 miasto zostało zdobyte. W rezultacie II wojny światowej Gdańsk został ponownie przyznany Polsce. Pozostała w mieście ludność niemiecka uległa wysiedleniu. Od 1946 Gdańsk był siedzibą województwa gdańskiego.
Podczas wydarzeń Grudnia 1970, rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej. Doszło do walk ulicznych i starć z organami bezpieczeństwa, a w efekcie do podpalenia gmachu KW Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w czasie trwającego wiecu protestacyjnego.
31 sierpnia 1980 podpisano porozumienia sierpniowe kończące falę protestów robotniczych i strajków. Porozumienie gwarantowało m.in. powstanie pierwszych niezależnych związków zawodowych. Wydarzenia te przyjmuje się jako początek procesu obalenia systemu komunistycznego we Europie Wschodniej.
W 1987 do Gdańska z wizytą przybył Jan Paweł II. W 1992 Diecezja gdańska została podniesiona do rangi archidiecezji. W 1997 uroczyście obchodzono 1000-lecie Gdańska.
W 2005 uroczyście obchodzono 25-lecie powstania NSZZ Solidarność. Wśród wielu konferencji, wystaw i pokazów, na terenie Stoczni Gdańskiej odbył się koncert Jean Michela Jarre'a, który zgromadził ponad 100 tys. widownię.
22 maja 2006 wybuchł pożar w kościele św. Katarzyny.
[edytuj] Toponimika nazwy miasta
W swej historii Gdańsk nosił także nazwy: Gyddanyzc, Kdansk, Gdanzc, Dantzk, Dantzig, Dantzigk, Danzig, Dantiscum i Gedanum.
[edytuj] Architektura
Zobacz więcej w osobnym artykule: Zabytki i inne obiekty turystyczne w Gdańsku.Po ustaniu działań wojennych Gdańsk został zniszczony przez wojska sowieckie w 55%, natomiast posiadające bezcenne walory architektoniczne i urbanistyczne śródmieście aż w 80%[potrzebne źródło].
Gdańsk stanowi jeden z najcenniejszych zespołów zabytkowych w Polsce, pomimo że prawie całe historyczne śródmieście zostało odbudowane po ostatniej wojnie, a znaczna część zabytków ruchomych uległa zniszczeniu bądź rozproszeniu. Pod koniec średniowiecza Gdańsk stał się najważniejszym ośrodkiem artystycznym na Pomorzu. Również w okresie renesansu i baroku działali tutaj wybitni twórcy, np. Willem, Abraham i Izaak van den Blocke, Antoni van Obberghen, Andreas Schlüter.
Najważniejsze zabytki Gdańska znajdują się na Głównym Mieście (Ratusz Głównego Miasta, Dwór Artusa, Dom Uphagenów) i Starym Mieście (Wielki Młyn, Ratusz Starego Miasta, kościół św. Katarzyny), główne znajdują się wzdłuż Drogi Królewskiej reprezentacyjnej ulicy Gdańska – Długiej. Na Głównym Mieście znajduje się również Bazylika Mariacka Wniebowzięcia NMP największa średniowieczna świątynia z cegły w Europie. Do 1939 roku istniała Wielka Synagoga.
Do ważnych miejsc w Gdańsku należy również Westerplatte, Twierdza Wisłoujście oraz Oliwa, gdzie znajduje się zespół katedralny.
Zabytki Gdańska znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.
Zobacz też: synagogi Gdańska.[edytuj] Gospodarka
Gdańsk jest jednym z najważniejszych ośrodków gospodarczych w rejonie Morza Bałtyckiego. Już pierwsze przekazy dowodzące istnienia miasta, jak "Żywota Święty Wojciecha" z 997, mówią o grodzie, mieście; ówczesny Gdańsk musiał być więc ludną osadą. Gród prowadził działalność handlowo-targową, z rybołówstwem, zbieractwem bursztynu i portem morskim. W 1235 roku Gdańsk otrzymał prawa miejskie w wyniku silnego rozwoju za czasów Świętopełka. Najwyższe stosunki handlowe Gdańsk utrzymywał z Lubeką, skąd przywożono sól oraz sukno, a wywożono zboże i drewno.
W następnym okresie pomimo zdobycia Gdańska przez Krzyżaków w 1309 miasto dalej się rozwijało, aż do roku 1390 kiedy nastąpił spór pomiędzy Polską i zakonem. Wcześniej Gdańsk stał się członkiem Hanzy, pośredniczył w handlu zagranicznym Polski pobierając tzw. funtowe. Do gdańskiego portu przybijało coraz więcej statków, powstały wielkie spichlerze oraz wielki żuraw wybudowany w 1367. Gdańsk prześcignął inne miasta dolnej Wisły jak Elbląg, Toruń czy Chełmno. Stał się również przodującym miastem w Hanzie.
Po zakończeniu wojny i podpisaniu pokoju toruńskiego nastąpił okres związku z Polską. Gdańsk uzyskał liczne przywileje: szeroką autonomię w dziedzinie finansowej, administracyjnej i sądowniczej. Przyznano prawo wydawania statutów tzw. wilkierzy – przepisów normujących życie miejskie, przede wszystkim handlowe. Ponadto Gdańsk otrzymał prawo bicia własnej monety w złocie i srebrze. W tym czasie Gdańsk wprowadził nowe cło, palowe, w celu zwiększenia swoich dochodów. Nastąpił złoty okres rozwoju gospodarczego miasta. Gdańsk stał się monopolistą w handlu zagranicznym Polski, pośrednicząc w transakcjach eksportowo-importowych. Prowadził wówczas wymianę handlową na dużą skalę, handlował z niemieckimi miastami hanzeatyckimi: Hamburgiem, Lüneburgiem, Wismarem, Rostockiem, duńskimi i szwedzkimi, skąd sprowadzano: śledzie, futra, żelazo i wywożono: sól, piwo, wino, owoce południowe i towary przemysłowe. Podobne transakcje Gdańsk zawierał na wschodnim wybrzeżu Bałtyku z Rewlem, Parnawą, Dorpatem, Rygą i Nowogrodem. Duże znaczenie miały kontakty kupców z Brugią, dokąd wywozili: zboże, drewno, futra, ołów, miedź węgierską, żelazo szwedzkie i przywozili: sukno flandryjskie, wino, oliwę, owoce południowe. Następnie przenieśli swoje kontakty handlowe do Antwerpii i Amsterdamu. Również handlowano z Anglią, Francją oraz Hiszpanią i Portugalią. Udział Gdańska w ogólnym handlu w rejonie Bałtyku osiągnął 30%.
Na początku XVII wieku Gdańsk pod względem wielkości dorównał Lubece. Na krótko przed potopem Gdańsk, liczący 77 000 mieszkańców, stał u szczytu rozkwitu. Następne lata obniżyły wartość handlu, Europa Zachodnia zmniejszała zapotrzebowanie na zboże z Gdańska, liczne wojny zniszczyły miasto, w końcu doszło do zaborów i utraty samodzielności. W celu odwrócenia złej koniunktury Gdańsk utworzył Izbę Handlową, oddano na cele giełdy towarowej Dwór Artusa, utrzymywano swoich agentów handlowych w stolicach większych państw i chętnie przyjmowano obcych agentów i konsulów innych państw.
W połowie XVII wieku zatrudnienie znajdowało 8000 robotników, natomiast w efekcie recesji w połowie XVIII wieku zaledwie kilkuset. Następował zmierzch miasta. W XIX wieku życie gospodarcze miasta tkwiło w zastoju.
Bydgoszczą w 1852 stopniowo sytuacja gospodarcza się poprawiała. W 1870 dodatkowo utworzono nowe połączenia kolejowe ze Szczecinem i Berlinem, a w 1877 z Warszawą. W 1873 powstała pierwsza linia tramwaju konnego do Oliwy.
Nie pomagały nawet środki Prus przeznaczane na podniesienie handlu. Gdańsk bez zaplecza gospodarczego Polski nie miał warunków do rozwoju. Starano się jednak różnymi środkami poprawić niekorzystną sytuację – w 1870 utworzono nowe połączenia kolejowe ze Szczecinem i Berlinem, a w 1877 z Warszawą. W 1873 powstała pierwsza linia tramwaju konnego do Oliwy. Po kolejnych decyzjach z końca XIX wieku, znoszących cła tranzytowe, nastąpił stopniowy rozwój eksportu (głównie zboża i drewna), towarzyszyła temu rozbudowa gdańskiego portu i rozbudowa przemysłu (stocznie, fabryki i zakłady naprawy taboru kolejowego).
W latach 1871-1897 założono pierwszą sieć kanalizacyjną, następnie rozpoczęto budowę Instalacja wodnaów. W 1853 wybudowano gazownię, w latach 1897 elektrownię, a w okresie od 1895-1896 pierwsze elektryczne linie tramwajowe. W połowie XIX wieku rozwijała się także nauka, w 1849 w Gdańsku działało 46 szkół elementarnych i 8 szkół średnich, w 1904 otwarto politechnikę.
Dopiero koniec I wojny światowej oraz powstanie Wolnego Miasta Gdańska z wolną Polską umożliwiło wejście w kolejną fazę rozwoju miasta.
Liczba statków wchodzących do/wychodzących z portu w Gdańsku:
Biorąc pod uwagę tonaż statków wzrósł on w 1930 o 322% w stosunku do roku 1912. Przed wojną 1914-1918, podrzędny port, mniejszy od portu Brema, Szczecin, Ryga, Kopenhaga czy Sztokholm, wysunął się na pierwsze miejsce wśród portów nad Bałtykiem. Dopiero przyczyny polityczne, znaczny wpływ Republiki Weimarskiej na Wolne Miasto Gdańsk, spowodowały podjęcie decyzji o budowie portu w Gdyni, który do II wojny światowej prześcignął port w Gdańsku. II wojna światowa, której początek miał miejsce właśnie tu na Westerplatte doprowadziła w rezultacie do walk o miasto na wiosnę 1945 roku. Zniszczenie miasta nie było wynikiem walk o nie, lecz akcji regularnego wypalania oraz burzenia dokonanego przez Armię Czerwoną.
Po wojnie nastąpiła odbudowa miasta, istniejący przemysł sprzed wojny został odtworzony i rozbudowany. Odbudowano Port Gdańsk wewnętrzny oraz powstał nowy port zewnętrzny zwany Portem Północnym. Zostały odbudowane stocznie. Pojawiły się nowe gałęzie przemysłu jak: precyzyjny, elektroniczny i informatyka.
[edytuj] Edukacja
[edytuj] Wyższe uczelnie
W Gdańsku i jego najbliższych okolicach swą siedzibę ma kilkanaście uczelni wyższych. Studiuje na nich około 60.000 studentów, co czyni z Gdańska jeden z najważniejszych ośrodków akademickich w Polsce.
- Akademia Medyczna – najstarsza samodzielna wyższa uczelnia medyczna w Polsce, założona w 1945, jej historia sięga kilkaset lat wstecz
- Akademia Muzyczna – założona w 1947 r. W roku 2007-2008 obchodzi Jubileusz 60-lecia.
- Akademia Sztuk Pięknych działalność rozpoczęła tuż po wojnie w 1945. Obecnym rektorem jest prof. Ludmiła Ostrogórska
- Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu (w skrócie AWFiS) – jest dwuwydziałową wyższą uczelnią z siedzibą w Gdańsku Oliwie.
- Politechnika Gdańska – jedna z najstarszych uczelni technicznych w Polsce. Założona 6 października 1904 roku, poszerzona w latach 1921-1922.
- Uniwersytet Gdański – powołany 20 marca 1970, z połączenia Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku.
- Ateneum – Szkoła Wyższa – siedziba w znajduje się w Zieleniaku. Jest jedną z nielicznych w Polsce, gdzie można studiować dziennikarstwo.
- Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna
- Gdańska Wyższa Szkoła Administracji
- Wyższa Szkoła Bankowa
- Wyższa Szkoła Społeczno-Ekonomiczna
- Wyższa Szkoła Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku
- Wyższa Szkoła Zarządzania
- Polsko - Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych (PJWSTK) - Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny PJWSTK w Gdańsku
[edytuj] Organizacje regionalne i naukowe
- Instytut Bałtycki zajmuje się zagadnieniami dotyczącymi wybrzeża krajów nadbałtyckich i gospodarką morską, stosunkami polsko-niemieckimi i polsko-skandynawskimi.
- Gdańskie Towarzystwo Naukowe
- Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową
- Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa w Gdańsku
[edytuj] System stypendialny
Od 2005 roku Gdańsk jest pierwszym miastem w Polsce, które przyznaje stypendia na studia zagraniczne. Stypendium Naukowe im. Gabriela Daniela Fahrenheita jest przeznaczone dla absolwentów matury międzynarodowej oraz wybitnych maturzystów w celu pokrycia kosztów studiów na zagranicznych uczelniach.
[edytuj] Kultura
Zobacz więcej w osobnym artykule: Kultura w Gdańsku.Gdańsk jest jednym z największych ośrodków kulturalnych w północnej Polsce. Działa tu kilka teatrów, siedem kin, Opera, i filharmonia. Dla turystów równie ważna jest możliwość zwiedzania ogromnej ilości muzeów, dokumentujących burzliwą przeszłość miasta. Gdańsk to również ważny ośrodek chóralny z bogatą przeszłością w którym aktywnie działa kilka grup. Prestiż miasta dodatkowo podnoszą różnego rodzaju festiwale i imprezy począwszy od Festiwalu Szekspirowskiego, przez Jarmark św. Dominika aż po Festiwal Dobrego Humoru.
[edytuj] Sport
[edytuj] Gdańskie kluby sportowe
- Lechia Gdańsk
- Ośrodek Szkolenia Piłkarskiego Lechia Gdańsk (Ekstraklasa w sezonie 2008/2009))
- Rugby Club Lechia Gdańsk
- Gedania Gdańsk – założona w 1922 roku jako polski wielosekcyjny klub sportowy w Wolnym Mieście Gdańsku Obecnie funkcjonują sekcje: siatkówki, piłki nożnej i wioślarstwa.
- sekcja siatkówki kobiet Gedania Gdańsk (Liga Siatkówki Kobiet w sezonie 2006/07) i Energa Gedania II Gdańsk
- sekcja piłki nożnej (V liga w sezonie 2006/07)
- Gdański Klub Żużlowy "Wybrzeże" powstał w 2006 roku, kontynuujący tradycje Gdańskiego Klubu Sportowego "Wybrzeże", działającego w latach 1945-2005.
- Polonia Gdańsk powołany 27 września 1945 roku – początkowo nosił nazwę "NIT". Pierwsze mecze rozgrywano na wyspie Ostrów, a "dojazd" na żużlowe boisko odbywał się łodzią.
- sekcja piłki nożnej mężczyzn (V liga w sezonie 2006/07)
- Stoczniowiec Gdańsk – klub hokejowy występujący w rozgrywkach hokejowej Ekstraligi. Swoje mecze rozgrywa w hali Olivia.
- sekcja hokeja na lodzie (Ekstraklasa w sezonie 2006/07)
- łyżwiarstwo figurowe
- Trefl Gdańsk – męska drużyna siatkarska z Gdańska powstała w 2005 roku z inicjatywy właściciela firmy Trefl S.A. – Kazimierza Wierzbickiego.
- sekcja siatkówki mężczyzn (I liga w sezonie 2007/08)
- GTS Gdańsk – klub siatkarski założony w 2005 roku.
- sekcja siatkówki mężczyzn (II liga w sezonie 2006/07)
- TKKF Stoczniowiec Gdańsk – sekcja bokserska, kick-bokserska, muay thai, tenis stołowy, tenis ziemny
- TKKF Rozstaje Gdańsk – sekcja LA joggingu, p.nożna, sporty i zajęcia III wieku, kursy instruktorskie, itd
- UKS Jasieniak – uczniowski klub sportowy o profilu siatkarskim
- SMS Gdańsk – zespół piłki ręcznej mężczyzn (I liga w sezonie 2006/07)
- AZS AWFiS Gdańsk
- sekcja piłki ręcznej kobiet AZS AWFiS Gdańsk (Ekstraklasa w sezonie 2006/07)
- sekcja piłki ręcznej mężczyzn AZS AWFiS Gdańsk (I liga w sezonie 2006/07)
- sekcja szermierki SIETOM AZS AWFiS Gdańsk
- ponadto sekcje: gimnastyki, judo, lekkiej atletyki, pływania, rugby, tenisa stołowego, wioślarstwa, żeglarstwa
- Champion Gdańsk
- sekcja kick-boxingu
- sekcja muay thai
[edytuj] Religia
- Kościół rzymskokatolicki
- Parafia pw. św. Brygidy,
- Parafia pw. Wniebowzięcia NMP (Bazylika Mariacka),
- Parafia pw. św. Mikołaja,
- Parafia pw. Matki Boskiej Częstochowskiej,
- Parafia pw. Chrystusa Króla
- Parafia pw. Chrystusa Zbawiciela,
- Kościół greckokatolicki
- Kościół Polskokatolicki w RP
- Parafia pw. Bożego Ciała,
- Kościół Ewangelicko-Metodystyczny
- Parafia,
- Kościół Zielonoświątkowy w RP
- Zbór,
- Zbór "Nowe Życie",
- Kościół Wolnych Chrześcijan
- Zbór,
- Kościół Chrześcijan Baptystów
- I Zbór,
- II Zbór (Przymorze),
- Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa
- Zbór,
- Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej
- Armia Dawida
Inne
- Świecki Ruch Misyjny "Epifania"
- Zbór w Gdańsku,
- Szkoła Zen Kwan Um w Polsce
- Gdański Ośrodek Zen,
- Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy
[edytuj] Polityka i administracja
Gdańsk jest stolicą i największym miastem województwa pomorskiego. Administracja miasta to nie tylko Urząd Miejski, ale również wiele innych podmiotów organizacyjnych podległych władzom miasta. Należą do nich m.in. takie jednostki jak: Zarząd Dróg i Zieleni, Zarząd Transportu Miejskiego, Straż Miejska, Biuro Rozwoju Gdańska (planowanie przestrzenne), Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Muzeum Historyczne Miasta Gdańska, Miejski Dom Kultury. Ponadto Miastu podlega ponad 200 placówek oświatowych.
[edytuj] Posłowie do Parlamentu Europejskiego z Gdańska
- Janusz Lewandowski, PO, ekonomista, były minister przekształceń własnościowych
- Hanna Foltyn-Kubicka, PiS (od grudnia 2005)
[edytuj] Posłowie na Sejm z okręgu gdańskiego
Okręg obejmuje obszary powiatów: gdańskiego, kwidzyńskiego, malborskiego, nowodworskiego, starogardzkiego, tczewskiego, sztumskiego oraz miast na prawach powiatu: Gdańsk i Sopot. Liczba posłów wybieranych w tym okręgu wyborczym wynosi 12.
[edytuj] Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Jednostki morfogenetyczne Gdańska, Dzielnice Gdańska.Gdańsk, decyzją Rady Miasta, podzielony jest na 30 jednostek zwanych dzielnicami. Mieszkańcy dzielnic mają prawo tworzyć jednostki pomocnicze gminy – Rady Osiedli. W Gdańsku działa 10 Rad Osiedli. Utworzono je w dzielnicach Brzeźno, Kokoszki, Krakowiec-Górki Zachodnie, Letnica, Młyniska, Olszynka, Osowa, Rudniki, Strzyża oraz Wyspa Sobieszewska.
|
|||||||
[edytuj] Nazwę Gdańsk nosiły lub noszą
- Gdańsk – statek wycieczkowy, później okręt-baza ORP Gdańsk
- Gdańsk – drobnicowiec typu B50
- ORP Gdańsk – kuter rakietowy
- Gdańsk – pojazdowiec, zbudowany w 1983 roku w Hiszpanii
- Ziemia Gdańska – masowiec zbudowany w 1966 roku we Włoszech
- Uniwersytet Gdański – masowiec zbudowany w 1974 roku w Danii
- Politechnika Gdańska – masowiec typu B521
- Gdańsk (masowiec) – bocznokołowy holownik śródlądowy zbudowany w 1896 roku w Gdańsku
- Gdańsk (holownik śrubowy śródlądowy)
[edytuj] Komunikacja i transport
[edytuj] Układ drogowy
Gdańsk leży na skrzyżowaniu ważnych drogowych szlaków komunikacyjnych. W mieście spotykają się trasy europejskie E28 (trasa europejska), E75 (trasa europejska) oraz E77 (trasa europejska). Na terenie Gdańska rozpoczyna się droga krajowa Droga krajowa nr 1, krzyżują się ponadto drogi Droga krajowa nr 7 oraz S6. Sieć drogową uzupełnia 6 dróg wojewódzkich.
Gdańsk posiada obwodnicę tranzytową północ-południe w klasie drogi ekspresowej (Obwodnica Trójmiasta S6), omijającą centrum miasta od zachodu. Po otwarciu autostrady A1, obwodnica stanowić będzie jej przedłużenie. Jednym z problemów transportowych Gdańska jest brak bezpośredniego połączenia portu gdańskiego z obwodnicą – najkrótsza trasa wiedzie przez centrum miasta. W związku z tym, na najbliższe lata planuje się budowę dwóch tras umożliwiających wyprowadzenie ruchu tego typu z centrum – południowej obwodnicy Gdańska oraz Trasy Sucharskiego.
Główną osią drogową miasta jest główna arteria komunikacyjna Trójmiasta, przebiegająca równolegle do linii kolejowej przez najważniejsze części miasta – Śródmieście, Wrzeszcz i Oliwę (leżące na tzw. Dolnym Tarasie). Dzielnice Górnego Tarasu, położone w zachodniej części miasta, posiadają znacznie gorszą sieć drogową, opierającą się głównie na drogach dojazdowych do obwodnicy (ul. Świętokrzyska, Trasa W-Z, ul. Słowackiego, ul. Spacerowa).
[edytuj] Transport publiczny
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Tramwaje w Gdańsku, Autobusy w Gdańsku.Kręgosłup transportu publicznego w aglomeracji trójmiejskiej stanowi Szybka Kolej Miejska, której pociągi kursują od Tczewa przez Gdańsk, Sopot, Gdynię, do Rumi, Redy, Wejherowa i Słupska, na odcinku Gdańsk-Gdynia z częstotliwością do 7-8 minut w szczycie, po własnym torowisku wydzielonym z sieci PKP Polskie Linie Kolejowe.
Transport miejski w Gdańsku zarządzany jest przez Zarząd Transportu Miejskiego (ZTM Gdańsk), zaś przewozy realizują Zakład Komunikacji Miejskiej sp. z o.o. (ZKM Gdańsk), na którego stanie znajdują się 222 autobusy i 260 wagonów tramwajowych, PKS Gdańsk sp z o.o., oraz Warbus. Na zlecenie ZTM funkcjonuj